Euskara Euskadiko oposizioetan

Euskarak Euskadiko oposizio publikoetan duen zeregina da enplegu publikorako sarbidearen barruan dagoen eta batzuetan eztabaidatzen den gai garrantzitsuenetako bat.

Jarraian, horien garrantzia, erregulazioa eta aplikazio praktikoa ulertzeko ideia nagusiak aurkezten dira.

Euskararen lege-esparrua Euskadin

Euskara hizkuntza koofiziala da, gaztelaniarekin batera, lurralde osoan, Euskal Herriko Autonomia Estatutuaren arabera. Gainera, Euskararen Erabilera Normalizatzeko 10/1982 Oinarrizko Legeak ezartzen du herritarrek eskubidea dutela administrazioarekin bi hizkuntza ofizialetako edozeinetan harremanetan jartzeko.

Horrek esan nahi du administrazio publikoek euskarazko arreta bermatu behar dutela, eta horrek zuzeneko eragina du oposizioetako hizkuntza-betekizunetan.

Nahitaez jakin beharra

Euskara nahitaezkoa al da oposizioetan? Lanpostuaren araberakoa da.

Enplegu publikoaren deialdietan, Euskadin hiru egoera gerta daitezke:

1. Derrigorrezko hizkuntza-eskakizuna: euskara jakitea ezinbesteko baldintza da lanpostua eskuratu ahal izateko.
2. Hizkuntza-eskakizuna merezimendu gisa: euskarak puntuazioa lortzen du, baina ez da baztertzailea.
3. Hizkuntza-eskakizunik gabe: kasu jakin batzuetan, hizkuntza hori ez da ez eskatzen ez baloratzen.

Eskakizuna lanpostu motaren, jendearentzako arreta-mailaren eta administrazio bakoitzean hizkuntza-eskakizuna esleituta duten plazen ehunekoaren araberakoa da.

Hizkuntza-eskakizunak (PL)

EAEko administrazioek hizkuntza-eskakizun desberdinak ezartzen dituzte, eskatzen den gaitasun-maila zehazteko. Hizkuntza-eskakizun horiek Hizkuntzen Europako Erreferentzia Marko Bateratuko (EEMB) mailekin lotuta daude.

Oro har:

• 1. HE: oinarrizko maila – B1 gutxi gorabehera
• 2. HE: Maila ertaina – B2
• 3. HE: maila aurreratua – C1
• 4. HE: Goi-maila – C2

HABE bezalako erakundeek ofizialki egiaztatzen dituzte maila horiek guztiak.

Inplikatutako administrazioa

Euskadin oposizioak deitzen dituzten erakunde nagusiak honako hauek dira:

• Eusko Jaurlaritza
• Osakidetza
• Bizkaiko Foru Aldundia
• Gipuzkoako Foru Aldundia
• Arabako Foru Aldundia
• Udalak eta beste toki-erakunde batzuk

Bakoitzak indarrean dagoen hizkuntza-plangintzaren arabera eskatzen den hizkuntza-eskakizuna ezartzen du bere deialdietan.

Azterketa gehienetan, oposizio-fasea gainditu ondoren, 2. HE edo 3. HE gainditu duten guztiei deitzen zaie, lanpostu bakoitzaren derrigorrezkotasunaren arabera. Eskatutako hizkuntza-eskakizuna edukiz gero, ez da beharrezkoa azterketa honetan izena ematea.

Azterketa hori gaindituz gero, hizkuntza-eskakizun ofiziala lortuko dugu, azterketa horiek Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (IVAP) egiten baititu.

Euskararen eskakizunaren helburuak

Oposizioetan euskara sartzeak hainbat helbururi erantzuten die:

• Herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzea.
• Administrazioan euskararen erabilera normalizatzea.
• Euskararen presentzia areagotzea zerbitzu publikoetan, hala nola osasunean, hezkuntzan eta gizarte-arretan.
• Hizkuntza ofizialen arteko berdintasuna sustatzea.

Egungo joerak

Azken urteotan, gora egin du derrigorrezko hizkuntza-eskakizuna duten plazen kopuruak, batez ere herritarrei zuzeneko arreta ematen dieten sektoreetan.

Langile publikoak euskaraz prestatzeko eta erakartzeko programak ere handitu dira.

Zer gertatzen da 2008ko apirilaren 16tik aurrera Batxilergoa ikasi zutenekin?

Data zehatz horretatik aurrera, euskal hezkuntza-sistemaren barruan Batxilergoa egin eta gainditu dutenek, euskaraz ebaluazio positiboa jaso badute, 2. hizkuntza-eskakizuna (2. HE) automatikoki baliozkotu ahal izango dute, berariazko egiaztapen-probarik egin behar izan gabe.

Baina… Zer esan nahi du horrek praktikan?

• Euskararen B2 mailaren baliokidea den maila aitortzen da.
• Ez da beharrezkoa HABEk antolatutako egiaztatze-azterketetara aurkeztea.
• 2. HE eskatzen edo baloratzen den oposizioetan, pertsonak zuzenean egiazta dezake bere titulu akademikoaren bidez.

Zergatik hartu zen neurri hori?

Erabakiaren oinarria da hezkuntza-curriculumak bermatzen duela Batxilergoa euskara-presentzia esanguratsua duten ereduetan (D edo B eredua, irakastordu nahikoarekin) amaitzen duten ikasleek 2. hizkuntza-eskakizunaren pareko hizkuntza-gaitasunak lortuko dituztela.

Helburua da ebaluazioan bikoiztasunak saihestea, hezkuntza-sisteman eskuratutako gaitasuna ofizialki aitortzeaz gain, eta, horrela, irakaskuntza arautuaren maila erakutsi dutenei enplegu publikorako sarbidea erraztea.

Eragina oposizioetan

Neurri horrek eragin garrantzitsua izan du EAEko oposizioetan; izan ere, oposizioan parte hartzen duten gazte askok 2. HE aitortuta dute jada, eta horrek eragotzi egiten die azterketa gehigarriak egitea, eta hobetu egiten du euskara merezimendua den prozesuetan duten posizioa.